Kees Alkemade

Kees AlkemadeKees T.J. Alkemade (1923-1989) studeerde natuurkunde in Utrecht waar hij in 1954 promoveerde op een proefschrift met de titel ‘A contribution to the development and understanding of flame spectrometry’. Hierin en in de kort daarop volgende publicaties beschreef hij ook het principe van de atomaire absorptie zonder overigens een praktisch bruikbare opstelling te beschrijven. In 1961 volgde hij zijn promotor Professor Milatz op als hoogleraar in de experimentele natuurkunde, wat hij tot zijn emeritaat in 1986 bleef. Zijn werk bestreek veel terreinen, maar het zwaartepunt lag toch bij fundamentele beschouwingen over atomaire excitatie en straling. Een belangrijk onderzoek betrof de accurate meting van hoge temperaturen, in de vlam maar ook van gloeiende objecten. Door de meting van rotatie-, excitatie- en ionisatietemperaturen kan uitsluitsel worden verkregen of de stralingsbon al dan niet in thermisch evenwicht is. Het natuurkunde laboratorium in Utrecht beschikte over een ‘zwart lichaam’ dat straling uitzond overeenkomstig de formule van Planck en dat gebruikt werd om andere lichtbronnen, zoals xenon lampen, te calibreren.
Hoewel hij zichzelf geen analyticus noemde bleef Alkemade sterk geïnteresseerd in de analytische toepassingen van de vlamspectrometrie en later het ICP.

De twee baanbrekende artikelen van Alkemade en zijn leermeester Milatz waarin zij in hetzelfde jaar als Walsh het principe van de atomaire absorptie beschreven zijn gepubliceerd in Appl. Sci. Res. 4B (1955) 289-299 en J. Opt. Soc. Am. 45 (1955) 583-584. Opmerkelijk is de double-beam opstelling, maar even opmerkelijk is het gebruik van een filter in plaats van een monochromator om de straling te isoleren. In de beschrijving onderkennen de auteurs de analytische potentie van een opstelling met een vlam als atomair aborberend medium en een elektrische ontlading als elementspecifieke stralingsbron.

Kees Alkemade_figuur 1